Opakowania na wynos – jak wybrać? Poradnik dla gastronomii
Opakowania na wynos – jak wybrać? Poradnik dla gastronomii
Właściwego opakowania na wynos nie znajdziesz w katalogu, tylko przy talerzu. Najpierw odpowiedz na trzy pytania: co opakowanie musi wytrzymać (temperaturę, sos, tłuszcz, parę), jak długo jedzenie będzie w drodze i jak będzie transportowane. Dopiero wtedy warto patrzeć na materiał, rozmiar i cenę. Ten poradnik krok po kroku przeprowadzi Cię przez wybór opakowań na wynos i w dowozie – razem z testem praktycznym przed dużym zamówieniem oraz obowiązkami, które w Polsce dotyczą lokali gastronomicznych w zakresie opakowań.
EuronovaGastro
Opakowania dopasowane do Twoich potraw
EuronovaGastro oferuje opakowania na wynos i wyposażenie gastronomiczne dla kuchni profesjonalnych, restauracji i firm cateringowych.
Zacznij od potrawy: zupa, curry, frytki i burger stawiają zupełnie różne wymagania. Jeden pojemnik do wszystkiego nie istnieje.
Kontakt z żywnością jest regulowany: każde opakowanie, które dotyka jedzenia, musi spełniać unijne wymogi dla materiałów do kontaktu z żywnością. Poproś dostawcę o deklarację zgodności.
Najpierw test, potem zakup: próba z prawdziwą potrawą, prawdziwym czasem dowozu i prawdziwą torbą powie więcej niż karta katalogowa.
Uwzględnij przepisy: od 2024 r. za jednorazowe plastikowe kubki i pojemniki pobiera się opłatę (0,20 zł / 0,25 zł), a lokal musi oferować alternatywę – opakowanie wielorazowe lub z innego materiału niż plastik.
Licz w zestawach: pojemnik, pokrywka, sztućce, serwetka i torba razem dają koszt opakowania jednego zamówienia. Tę liczbę warto znać.
Najczęstszy błąd przy zakupie: zamawia się ładny lunchbox, a dopiero w codziennej pracy okazuje się, że curry przecieka przez krawędź pokrywki, a frytki po dziesięciu minutach są miękkie. Dlatego najpierw podziel kartę na grupy potraw i do każdej grupy przypisz wymagania.
Grupa potraw
Główne ryzyko
Do czego opakowanie musi być przystosowane
Typowe rozwiązanie
Zupy, buliony, dania jednogarnkowe
wyciek, oparzenie
wyraźnie przeznaczone do gorących płynów, szczelna pokrywka
okrągły pojemnik na zupę z pokrywką zakręcaną lub zatrzaskową
Curry, makaron z sosem, bowle z dressingiem
rozmiękanie, przeciek na krawędzi pokrywki
sztywne, odporne na tłuszcz i płyny, pewne zamknięcie
pojemnik obiadowy z pokrywką zamykaną na całym obwodzie, dressing osobno
Frytki, smażone potrawy, schabowy
skraplająca się para rozmiękcza panierkę
wentylacja, aby para mogła uciec, odporność na tłuszcz
pudełko z otworami wentylacyjnymi, rożek papierowy lub tacka bez szczelnej pokrywki
Burgery, kanapki, wrapy
zgniecenie, wilgoć
stabilne, ale bez ściskania, nieszczelne
pudełko typu clamshell o odpowiedniej wysokości, papier do pakowania
Pizza
wyginanie się, para
sztywna tektura falista, otwór na parę
karton do pizzy dokładnie dopasowany do średnicy
Sałatki, desery, dania na zimno
widoczność, mieszanie się składników
przezroczysta pokrywka, przegródki lub wkłady
przezroczysty pojemnik, kubek z pokrywką
Zestawy z kilku składników
mieszanie się aromatów i sosów
przegródki lub osobne pojemniki
pojemnik wielokomorowy lub zestaw: pojemnik główny + pojemnik na sos
Przekąski, sosy, dipy
kapanie, przewracanie
mała pojemność, mocna pokrywka
kubeczki na dipy i przekąski z pokrywką
Dodatkowo decyduje sposób dostawy: gdy goście odbierają jedzenie sami, liczy się przede wszystkim wygoda i wygląd. Gdy kurier jedzie rowerem 10–20 minut po kostce brukowej, najważniejszą cechą staje się szczelność. Dla każdej grupy potraw zapisz realny czas transportu – będzie on później podstawą testu praktycznego.
Porcja decyduje o rozmiarze
Dobieraj pojemność do rzeczywiście wydawanej porcji, a nie do największej możliwej. Zbyt duży pojemnik sprawia, że jedzenie się przesuwa i szybciej stygnie, bo w środku jest więcej zimnego powietrza. Pojemnik wypełniony po brzegi źle się zamyka, a sos przy zakładaniu pokrywki wciska się w rant uszczelniający. Zostaw trochę miejsca pod pokrywką i raz zważ standardową porcję każdego dania. Szybko zobaczysz, które dwa–trzy rozmiary pokrywają całą Twoją kartę.
Porównanie materiałów
Żaden materiał nie jest najlepszy do każdej potrawy. Poniższe zestawienie podsumowuje typowe zalety i wady; wiążące są zawsze dane producenta dotyczące zakresu temperatur, przydatności do mikrofalówki i odporności na tłuszcz.
Materiał
Zalety
Wady
Dobrze sprawdza się do
Polipropylen (PP), jednorazowy
odporny na temperaturę, szczelny, często do mikrofalówki
tworzywo sztuczne – podlega opłacie i obowiązkowi oferowania alternatywy
zupy, curry, dania z sosem
PET / rPET
krystalicznie przezroczysty, dobra prezentacja
z reguły nie do gorących potraw
sałatki, desery, zimne bowle
Karton i papier kraft z barierą
przyjemny w dotyku, z możliwością nadruku, łatwy do sztaplowania
przy długim kontakcie z sosem może rozmięknąć
pudełka na makaron, burgery, wrapy, pizza
Trzcina cukrowa (bagassa)
sztywna, nadaje się do ciepłych potraw
przy dużej ilości płynu i długiej drodze nie zawsze szczelna
dania suche i lekko sosowe, lunchboxy
Aluminium
trzyma ciepło, można wstawić do piekarnika
nie do mikrofalówki, pokrywka często z kartonu
zapiekanki, catering, dania z piekarnika
Wielorazowe (PP, tritan, poliwęglan)
wiele cykli użycia, mało odpadów na jedno użycie
wymagają systemu zwrotu, mycia i miejsca w magazynie
stali klienci, stołówki, eventy, napoje
Co naprawdę oznacza „kompostowalne”
Wiele produktów jednorazowych reklamuje się hasłami „kompostowalne” lub „biodegradowalne”. Podchodź do takich deklaracji ostrożnie. Niemiecka organizacja ekologiczna Deutsche Umwelthilfe stwierdza w swoim poradniku zakupowym dotyczącym opakowań na wynos, że kompostowanie takich materiałów w realnych warunkach jest wątpliwe i przynosi niewielkie korzyści; prawdziwą przewagę ekologiczną widzi w opakowaniach wielorazowych, która rośnie z każdym kolejnym użyciem. Dla Twoich zakupów oznacza to, że pojemnik z włókna lub kartonu może mimo to być dobrym wyborem, np. dlatego, że jest odporny na tłuszcz i stabilny. Kupuj go jednak ze względu na jego funkcję, a nie obietnicę ekologiczną, której klient nie zrealizuje, wyrzucając opakowanie do zwykłego kosza.
Kontakt z żywnością: co pojemnik musi spełniać prawnie
Opakowania na wynos są materiałami przeznaczonymi do kontaktu z żywnością, nawet jeśli kontakt trwa tylko w czasie transportu, przechowywania lub jedzenia. Podstawą jest rozporządzenie (WE) nr 1935/2004: materiały muszą być wytwarzane tak, aby w normalnych lub przewidywalnych warunkach nie przenosiły do żywności substancji w ilościach zagrażających zdrowiu i nie powodowały niedopuszczalnej zmiany składu, zapachu ani smaku żywności. Opakowania dopuszczone do kontaktu z żywnością rozpoznasz po symbolu „kieliszka i widelca” lub po napisie „do kontaktu z żywnością”.
W przypadku tworzyw sztucznych obowiązuje dodatkowo rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011, które określa specyficzne limity migracji. W praktyce kluczowe jest słowo „przewidywalne”: jeśli nakładasz gorące curry, pojemnik musi być przystosowany do gorących, tłustych potraw. Kubek na sałatkę użyty niezgodnie z przeznaczeniem może tych wymagań nie spełniać.
O co konkretnie zapytać dostawcę:
o przydatność do kontaktu z żywnością (deklaracja zgodności lub oznakowanie),
o dopuszczalny zakres temperatur – osobno dla napełniania i podgrzewania,
o przydatność do potraw tłustych, kwaśnych lub zawierających alkohol,
czy pojemnik można stosować w mikrofalówce lub piekarniku.
Jeśli nie masz pewności, czy dany materiał nadaje się do szczególnie gorącej lub kwaśnej potrawy, zapytaj producenta przed użyciem lub zwróć się do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Gorące, szczelne, chrupkie: jak dowieźć jedzenie w dobrym stanie
Utrzymanie ciepła
To, jak długo jedzenie pozostaje ciepłe, zależy głównie od trzech rzeczy: grubości ścianek pojemnika, szczelnie zamykanej pokrywki i izolującego opakowania zewnętrznego. Odpowiednio wypełniony pojemnik w torbie termicznej traci ciepło znacznie wolniej niż do połowy pusty pojemnik w cienkiej papierowej torbie. Nakładaj gorące dania tuż przed wydaniem, nie zostawiaj gotowych pudełek na otwartej ladzie i pakuj dania ciepłe i zimne do osobnych toreb.
Jak uniknąć wycieków
Przecieki rzadko powstają na dnie – prawie zawsze na krawędzi pokrywki. Przyczyną są przepełnione pojemniki, sos na rancie, pokrywki z innej serii lub pojemnik, który pod wpływem temperatury lekko się odkształca. Przed zamknięciem przetrzyj rant, używaj wyłącznie pokrywek z tej samej serii i przewoź płynne dania w pozycji pionowej, zabezpieczone przed przewróceniem. Do zup i bulionów nadają się okrągłe pojemniki wyraźnie przeznaczone do gorących płynów. Dressingi i dodatkowe sosy pakuj do osobnych małych kubeczków z pokrywką.
Jak zachować chrupkość
Smażone potrawy potrzebują czegoś odwrotnego niż zupa: para musi mieć ujście. Szczelna pokrywka nad gorącymi frytkami powoduje skraplanie się pary i po kilku minutach skórka jest miękka. Pudełka z otworami wentylacyjnymi, papier odporny na tłuszcz oraz oddzielenie sosu od dodatków dłużej utrzymują chrupkość.
Bez zgniatania
Burgery, kanapki i wrapy powinny leżeć stabilnie, ale nie mogą być ściśnięte. Dobierz wysokość pudełka typu clamshell do najwyższego burgera w karcie i zostaw trochę luzu, aby nie zbierała się skroplona para.
Przed dużym zamówieniem: test praktyczny
Karty katalogowe niewiele mówią o tym, jak pojemnik zachowa się z Twoją potrawą na Twojej trasie dowozu. Dlatego najpierw zamów małą ilość i przetestuj ją w siedmiu krokach:
Użyj prawdziwej potrawy: napełnij pojemnik najbardziej sosowym i najgorętszym daniem z danej grupy, w normalnej porcji, prosto z kuchni.
Zamknij pokrywkę w warunkach codziennej pracy: niech zrobi to kelner w godzinach szczytu, a nie właściciel w spokoju. Czy pokrywka wyraźnie i jednoznacznie się zatrzaskuje?
Test przechylenia: przytrzymaj zamknięty pojemnik przez kilka sekund pod kątem, a potem do góry dnem nad miską. Czy coś wycieka?
Symulacja transportu: włóż pojemnik do prawdziwej torby dostawczej i przejedź najdłuższą realną trasę – albo pozostaw go na odpowiednio długi czas i poruszaj nim.
Sprawdzenie po otwarciu: jak ciepłe jest jedzenie? Czy dno rozmiękło, krawędź się odkształciła, zawartość przesunęła, a frytki są wciąż chrupkie?
Sztaplowanie i przechowywanie: czy pojemniki i pokrywki można przechowywać oszczędnie i szybko wyjmować pojedynczo? Czy ich objętość pasuje do miejsca na stanowisku pakowania?
Dokumentacja: zapisz wynik, zrób zdjęcia i zanotuj numer artykułu. Dzięki temu porównasz kolejne dostawy tej samej serii z wynikiem testu.
Powtórz test, gdy zmienisz recepturę lub dostawca zmieni produkt. Nawet cieńsza ścianka może zmienić szczelność.
Opłata za plastik i opakowania wielorazowe
W Polsce od 1 stycznia 2024 r. przy sprzedaży napojów i żywności w jednorazowych kubkach i pojemnikach z tworzyw sztucznych lokal musi pobierać od klienta opłatę: 0,20 zł za kubek i 0,25 zł za pojemnik na żywność. Wynika to z tzw. ustawy SUP (dotyczącej produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych), o czym pisze m.in. Infor.pl. Opłata dotyczy także opakowań wykonanych tylko częściowo z tworzywa, np. kubków papierowych z powłoką plastikową.
Od 1 lipca 2024 r. lokale sprzedające napoje i posiłki na wynos muszą dodatkowo oferować alternatywę: opakowanie wielorazowe lub jednorazowe wykonane z innego materiału niż tworzywo sztuczne (np. ze szkła, papieru bez plastikowej powłoki czy trzciny cukrowej). Obowiązek dotyczy wszystkich punktów sprzedaży – od restauracji i barów po stoiska sezonowe, kina i stadiony. Za niepobieranie opłaty lub brak alternatywy wojewódzki inspektorat Inspekcji Handlowej może nałożyć karę od 500 do 20 000 zł.
Higiena nie jest przeszkodą dla opakowań wielorazowych. Sprawdzone procedury zapewniają bezpieczeństwo: wyraźne oddzielenie brudnych i czystych pojemników, stałe plany mycia i ustalony sposób napełniania. Szczególnie łatwo zacząć od napojów, np. od wytrzymałych kubków wielorazowych z poliwęglanu albo nietłukącego się kubka wielorazowego z tritanu na eventy i sprzedaż na wynos.
BDO i sprawozdawczość: o czym pamiętać
Lokal, który pakuje jedzenie na wynos i wydaje je klientom, w świetle przepisów często staje się „wprowadzającym produkty w opakowaniach”. Dla wielu lokali gastronomicznych oznacza to obowiązek wpisu do rejestru BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami), prowadzonego przez marszałka województwa. Wniosek składa się elektronicznie przed rozpoczęciem działalności w tym zakresie, a numer rejestrowy BDO podaje się m.in. na fakturach. Wpis wiąże się z opłatą rejestrową i roczną.
Do BDO trafia też rozliczenie opłaty za jednorazowe kubki i pojemniki z tworzyw: lokal wykazuje ją na paragonie, a zebrane kwoty rozlicza w rocznym sprawozdaniu i przekazuje na rachunek urzędu marszałkowskiego. Przy zakupie opakowań przechowuj faktury razem z informacją od dostawcy o materiale opakowania – ułatwi to sprawozdawczość i ewentualną kontrolę. W sprawach dotyczących Twojego lokalu właściwym adresatem pytań jest urząd marszałkowski lub doradca ds. ochrony środowiska.
Jak obniżyć koszt opakowań na zamówienie
Wiele lokali zna cenę jednostkową swojego lunchboxu, ale nie wie, ile kosztuje opakowanie całego zamówienia. To właśnie ta liczba decyduje o marży w dowozie.
Zdefiniuj zestawy opakowań
Dla każdej grupy potraw ustal stały zestaw: pojemnik, pokrywka, w razie potrzeby kubeczek na sos, sztućce, serwetka, etykieta i torba. Powieś listę przy stanowisku pakowania. Dzięki temu każda zmiana pakuje tak samo, nic nie jest dokładane podwójnie, a zużycie możesz wyliczyć na podstawie sprzedaży.
Przykładowe wyliczenie
Załóżmy, że danie curry pakujesz tak: pojemnik obiadowy z pokrywką, mały kubeczek na sos z pokrywką, drewniane sztućce, serwetka i papierowa torba. Zsumuj ceny zakupu tych elementów za sztukę – przeliczone z jednostki opakowania (karton 500 szt., worek 100 szt.) na pojedynczą sztukę. Ta suma to Twój koszt opakowania na jedno zamówienie. Pomnóż go przez liczbę zamówień w miesiącu, a zobaczysz, gdzie opłaca się optymalizacja.
Dźwignie, które działają w praktyce
Ogranicz liczbę rozmiarów: dwa lub trzy rozmiary pojemników z jedną wspólną pokrywką zamiast sześciu nietypowych formatów zmniejszają potrzebne miejsce i liczbę pomyłek.
Sztućce i serwetki na życzenie: kto je w domu, rzadko potrzebuje jednorazowych sztućców. Pytanie w procesie zamówienia (np. w aplikacji dostawczej) to oszczędność przy każdym zamówieniu.
Zamawiaj zbiorczo: łączenie zamówień zamiast wielu małych dostaw oszczędza koszty wysyłki i czas przyjęcia towaru.
Ustal punkt ponownego zamówienia: dla każdego artykułu określ minimalny stan, przy którym składasz zamówienie. Gdy brakuje pokrywki, zaczyna się improwizacja – a improwizowane opakowanie przecieka.
Analizuj reklamacje: rozlane lub zimne zamówienia kosztują zwroty i oceny w aplikacjach. Zapisuj, którego dania dotyczył problem, i testuj je ponownie.
Nasze zdanie z perspektywy zakupów
Zaopatrujemy restauracje, hotele, kawiarnie, pizzerie, firmy cateringowe i stołówki – i ciągle widzimy ten sam schemat: o opakowaniach decyduje się na samym końcu, tuż przed startem dowozu, często na podstawie wyglądu i ceny jednostkowej. Drogo robi się później: przez rozlane zamówienia, zbyt wiele nietypowych formatów w magazynie i zamówienia składane w ostatniej chwili.
Nasza rada: traktuj opakowania na wynos jak naczynia kuchenne, czyli jak narzędzie pracy, które musi pasować do potrawy. Zacznij od małej ilości testowej, ustal stałe zestawy i od początku uwzględnij opakowania wielorazowe oraz alternatywy dla plastiku, zamiast dokładać je później. Kto planuje opakowania jednorazowe, wielorazowe, przechowywanie i transport żywności u jednego dostawcy, ma mniej punktów styku i lepiej kontroluje koszt jednego zamówienia.
— Rok
Opakowania na wynos w EuronovaGastro
W sklepie EuronovaGastro znajdziesz w jednym miejscu opakowania jednorazowe i na wynos, produkty do przechowywania i transportu żywności oraz rozwiązania wielorazowe do napojów, a także zastawę, sztućce i akcesoria kuchenne dla Twojego lokalu. Przy zamówieniach powyżej 875 zł dostawa jest bezpłatna, a nowi klienci otrzymują rabat powitalny w wysokości 15%. Wysyłamy na terenie całej Polski.
Najbezpieczniejsze są okrągłe pojemniki wyraźnie przeznaczone do gorących płynów, ze szczelną pokrywką z tej samej serii. Nie napełniaj ich po brzegi, przed zamknięciem przetrzyj rant i przewoź zupę w pozycji pionowej, zabezpieczoną przed przewróceniem. Przed dużym zakupem zrób test przechylenia i transportu z własną zupą.
Czy lokal musi pobierać opłatę za plastikowe kubki i pojemniki na wynos?
Tak. Od 1 stycznia 2024 r. przy sprzedaży w jednorazowych kubkach i pojemnikach z tworzyw sztucznych pobiera się opłatę: 0,20 zł za kubek i 0,25 zł za pojemnik na żywność. Od 1 lipca 2024 r. lokal musi też oferować alternatywę – opakowanie wielorazowe lub jednorazowe niewykonane z tworzywa sztucznego.
Czy restauracja z dowozem musi być wpisana do BDO?
Wiele lokali, które pakują jedzenie na wynos lub pobierają opłatę za plastikowe kubki i pojemniki, podlega wpisowi do rejestru BDO i rocznej sprawozdawczości. Szczegóły zależą od profilu działalności – w razie wątpliwości skontaktuj się z urzędem marszałkowskim swojego województwa.
Czy opakowania kompostowalne to najbardziej ekologiczny wybór?
Niekoniecznie. Eksperci, np. niemiecka organizacja Deutsche Umwelthilfe, uważają korzyści z kompostowania w realnych warunkach za wątpliwe i widzą większą korzyść dla środowiska w opakowaniach wielorazowych. Opakowania z włókien mogą mimo to być sensownym wyborem, jeśli funkcjonalnie pasują do potrawy.
Jak sprawić, by frytki w dowozie pozostały chrupkie?
Używaj opakowania z otworami wentylacyjnymi lub bez szczelnej pokrywki, aby para mogła uciec. Materiał powinien być odporny na tłuszcz, a sosy powinny trafić do osobnego kubeczka. Droga od frytownicy do klienta powinna być jak najkrótsza.
